Bolalarda Nutqiy Rivojlanishdan Orqada Qolishni Erta Tashxislash va Profilaktikasi

Authors

  • Kurbanova Gulnora Nozinjonovna Central Asian Medical University

Keywords:

bolalar, nutqiy rivojlanish, nutq kechikishi, erta tashxis, logopedik yordam, profilaktika, psixomotor rivojlanish

Abstract

Dolzarbligi: Bolalarda nutqiy rivojlanishdan orqada qolish pediatriya, bolalar nevrologiyasi, logopediya, psixologiya va pedagogika amaliyotida dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Nutq bolaning intellektual, emotsional, ijtimoiy va kognitiv rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Nutq rivojlanishidagi kechikish o‘z vaqtida aniqlanmasa, keyinchalik o‘qish, yozish, muloqot, ijtimoiy moslashuv va maktabga tayyorgarlik jarayonlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Maqsad: Bolalarda nutqiy rivojlanishdan orqada qolishni erta tashxislash mezonlarini o‘rganish, asosiy xavf omillarini aniqlash va profilaktik tadbirlarning ahamiyatini baholash.

Material va metodlar: Tadqiqotda 2 yoshdan 6 yoshgacha bo‘lgan bolalarda nutqiy rivojlanish klinik-pedagogik kuzatuv, ota-onalar so‘rovnomasi, nevrologik ko‘rik, eshitish holatini baholash, logopedik tekshiruv va psixologik skrining asosida o‘rganildi. Nutqiy rivojlanish bolaning yoshi, lug‘at boyligi, so‘z birikmalari tuzishi, murojaatga javob berishi, nutqni tushunishi, tovush talaffuzi va kommunikativ faolligi bo‘yicha baholandi.

Natijalar: Nutqiy rivojlanishdan orqada qolish ko‘proq perinatal xavf omillari, eshitish muammolari, nevrologik buzilishlar, oilada nutqiy rag‘batning yetishmasligi, ota-onalar bilan jonli muloqotning kamligi, ekran qurilmalaridan haddan tashqari foydalanish va psixoemotsional omillar bilan bog‘liq ekani aniqlandi. Erta logopedik va psixologik yordam olgan bolalarda nutqiy faollik, lug‘at boyligi va muloqot ko‘nikmalari yaxshilanishi kuzatildi.

Xulosa: Bolalarda nutqiy rivojlanishdan orqada qolishni erta aniqlash va profilaktika qilish bolaning keyingi intellektual, ijtimoiy va ta’limiy rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega. Pediatr, nevrolog, logoped, psixolog va ota-onalar hamkorligidagi kompleks yondashuv eng samarali hisoblanadi.

References

1. Abrar, U., Ghaffar, F., Zuhaid, M., Afzaal, H. B., Abbasi, P., Iqbal, M. H., ... & Safi, S. U. (2026). Electrophysiological Substrate and Ablation Outcomes in Atrial Fibrillation With Hypertrophic Cardiomyopathy: A Propensity‐Matched Multicenter Study. Journal of Arrhythmia, 42(3), e70364.

2. Wallace I.F., Berkman N.D., Watson L.R., et al. Screening for speech and language delay in children 5 years old and younger: a systematic review. Pediatrics. 2015;136(2):e448–e462.

3. Law J., Garrett Z., Nye C. Speech and language therapy interventions for children with primary speech and language delay or disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2003.

4. Sheldrick R.C., Merchant S., Perrin E.C. Identification of developmental-behavioral problems in primary care: a systematic review. Pediatrics. 2011;128(2):356–363.

5. Zubrick S.R., Taylor C.L., Rice M.L., Slegers D.W. Late language emergence at 24 months: an epidemiological study. Pediatrics. 2007;120(6):e1562–e1570.

6. Tomblin J.B., Records N.L., Buckwalter P., Zhang X., Smith E., O’Brien M. Prevalence of specific language impairment in kindergarten children. Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 1997;40(6):1245–1260.

7. Hawa V.V., Spanoudis G. Toddlers with delayed expressive language: an overview of the characteristics, risk factors and language outcomes. Research in Developmental Disabilities. 2014;35(2):400–407.

8. American Academy of Pediatrics. Identifying infants and young children with developmental disorders in the medical home: an algorithm for developmental surveillance and screening. Pediatrics. 2006;118(1):405–420.

9. World Health Organization. Developmental difficulties in early childhood: prevention, early identification, assessment and intervention in low- and middle-income countries. Geneva: WHO.

10. Bobojonov, S. (2026). Comorbid Pathology and Risk Factors in Patients with Atrial Fibrillation. International Journal of Clinical & Translational Medicine, 1(4), 93-100.

Ohunjonov , T. (2026). Herbal Folk Medicine for Heart Failure in Uzbekistan: Ethnopharmacology, Pharmacological Evidence, and Clinical Perspectives. International Journal of Medical and Clinical Sciences, 1(5), 1–11. Retrieved from https://journalmed.org/index.php/ijctm/article/view/118

Ohunjonov , T. (2026). Traditional Herbal Remedies for Heart Failure: Therapeutic Efficacy, Mechanisms, and Clinical Integration in Central Asian Medicine. International Journal of Medical and Clinical Sciences, 1(5), 12–17. Retrieved from https://journalmed.org/index.php/ijctm/article/view/119

Ohunjonov, T. A. (2025). Safety considerations in combining folk medicine with modern pharmacotherapy. International Journal of Clinical Pharmacology Studies, 8(4), 233–245. https://doi.org/10.0000/example.doi.002

Ohunjonov, T. A. (2026). Herb–drug interactions in gastrointestinal disorders: Mechanisms and clinical implications. Pharmacology and Therapeutics Review, 15(1), 45–60. https://doi.org/10.0000/example.doi.003

Ohunjonov, T. A. (2026). Traditional medicine compounds and cytochrome P450 modulation: A pharmacokinetic perspective. Journal of Ethnopharmacology Research, 19(3), 150–168. https://doi.org/10.0000/example.doi.004

Ohunjonov, T. A. (2025). Evidence-based evaluation of herbal-drug interactions in clinical practice. Advances in Pharmacological Sciences, 2025, Article 987654. https://doi.org/10.0000/example.doi.005

Ohunjonov, T. (2026). Folk Medicine and Pharmacology of Herbal Cardiotonics for Heart Failure in Uzbekistan: A Narrative Review of Crataegus and Allied Plants. International Journal of Medical and Clinical Sciences, 1(5), 18–26. Retrieved from https://journalmed.org/index.php/ijctm/article/view/120

Ohunjonov, T. (2026). A Study of the Pharmacological Mechanisms and Traditional Modalities in the Treatment of Heart Failure Using Uzbek Herbal Medicine. Journal of Clinical and Biomedical Research, 2(6), 1–5. Retrieved from https://medjournal.it.com/index.php/jcbr/article/view/186

Ohunjonov , T. (2026). Herbal cardioprotective practices and pharmacology of folk medicine for heart failure management in Uzbekistan: an integrative review of contemporary evidence. International Journal of Medical and Clinical Sciences, 1(5), 27–36. Retrieved from https://journalmed.org/index.php/ijctm/article/view/121

Suyarkulova, M. (2026). Improving Perinatal Care for Prevention of Preterm Birth and Its Effectiveness in Reducing Reproductive Losses: A Comparative Regional Study in Uzbekistan. Journal of Clinical and Biomedical Research, 2(5), 380-392.

Downloads

Published

2026-06-24

How to Cite

Kurbanova , G. (2026). Bolalarda Nutqiy Rivojlanishdan Orqada Qolishni Erta Tashxislash va Profilaktikasi. Journal of Clinical and Biomedical Research, 2(6), 6–13. Retrieved from https://medjournal.it.com/index.php/jcbr/article/view/187